Laatste nummer

Prijs: €5,50  met verzendkosten. Voor PNKV-leden extra  egxemplaar €4,00, info: ledenadministratie@pnkv.nl

Van onze redactie

 

Het jaar 1918 wordt in heel Polen feestelijk herdacht als het jaar waarin Polen haar onafhankelijkheid herwon ten gevolge van de ‘Grote Oorlog’ die voor velen een tragedie was, maar voor anderen ook vrijheid bracht. ‘De Grote Oorlog’, zoals de Eerste Wereldoorlog genoemd werd, betekende voor sommige historici de ‘zelfmoord van Europa’. Meer dan 14 miljoen gesneuvelde soldaten, grote materiële schade.

Op Polen had de oorlog nog een andere invloed. Voor Polen was het een oorlog vol broedermoord. In de oorlog streden 3,5 miljoen Polen: 1,4 miljoen in het Oostenrijkse leger, 1,2 miljoen in het Russische leger, 800 duizend aan de Duitse kant, 70 duizend aan Franse zijde. Velen van hen doden in de veldslagen hun landgenoten, er waren gezinnen waarin vader en zoon in een ander leger dienden. Ze schoten op elkaar, zo was destijds de tragische werkelijkheid.

De Grote Oorlog was een pijnlijke ervaring voor de Polen en het land waarin ze woonden. Het gebied waar het front overheen trok, was lange tijd bedekt met ruïnes, en de bevolking volledig verarmd. Het volk dat op 11 november 1918 haar onafhankelijkheid bevocht, had nog jaren te kampen met de verwoestingen die deze, uit ons bewustzijn verdrongen oorlog had aangericht.

Volgens prof Andrzej Chwalba van de Jagiello Universiteit was het een gewapend conflict dat  voor Polen verwoestender was dan de Tweede Wereldoorlog. We hadden een volledige verwoeste industrie en landbouw, tientallen kleine steden en honderden dorpen waren met de grond gelijk gemaakt – de veldslagen gingen over het algemeen aan de grote steden voorbij. De hele wereld herinnert zich het afbranden van het Belgische Leuven, maar vergeet het bombardement op Kalisz, dat voor 90% verwoest werd, of Gorlice, dat volledig in puin lag. We herinneren ons de gasaanval bij Ypres, maar bijna niemand weet dat de Duitsers met behulp van chloor ruim 2 duizend  Russische soldaten doodden bij Bolinów.

Als het gaat om de Poolse geschiedschrijving kennen we de heldendaden van de legioenen van Piłsudski en het Poolse leger in Frankrijk, maar vergeten we de Polen die direct werden ingelijfd bij het leger van de drie bezetters. Hun geschiedenis is beschreven door Edward Ligocki in zijn boek Sambra en Moza, waarvan we in dit nummer een fragment plaatsen in Nederlandse vertaling.

Maar het gaat in dit nummer niet alleen hierover. Ook over kunst, wederzijdse contacten in het kader van stedenbanden en vele andere interessante zaken.

We wensen u veel leesplezier.

Waldemar Pankiw